Có những bài kiểm tra đến bằng một câu hỏi trên giấy. Nhưng cũng có những bài kiểm tra mang tên công việc, tiền bạc, mất mát, lựa chọn — và ta chỉ biết mình đã học được gì sau khi đi qua.
Mình mở cuộc trò chuyện của chị Dương Ngọc Trinh vì tò mò về một người phụ nữ thường xuất hiện với hình ảnh sắc sảo, tự tin và thành công. Nhưng điều ở lại sau gần hai giờ không phải là những danh xưng. Đó là cách một người nhìn vào những lần cuộc sống đổi đề mà không cố tỏ ra mình luôn có đáp án.
Trong cuộc trò chuyện với host Thùy Minh, những chủ đề như vị trí “nhất”, áp lực, tiền bạc và sự lạc quan được nói đến rất thẳng. Nghe xong, mình nghĩ nhiều về những bài kiểm tra mà mỗi chúng ta đang âm thầm làm mỗi ngày.
Không phải bài kiểm tra nào cũng để phân thắng thua
Chúng ta thường quen đo mình bằng một kết quả: có đạt mục tiêu không, có kiếm được nhiều hơn không, có được công nhận không. Cách đo ấy rõ ràng, nhưng đôi khi quá hẹp.
Một giai đoạn khó khăn có thể chưa cho mình thành quả, nhưng lại cho mình biết điều gì thật sự quan trọng. Một quyết định chưa đúng có thể làm mình mất thời gian, nhưng cũng giúp mình nhận ra giới hạn, giá trị và điều mình không muốn lặp lại. Nếu chỉ nhìn vào điểm số cuối cùng, ta dễ bỏ qua phần trưởng thành đã xảy ra ở bên trong.
Đứng ở vị trí cao không có nghĩa là hết bất an
Một chi tiết khiến mình dừng lại là nghịch lý của chữ “nhất”: khi đã ở một vị trí được nhiều người nhìn lên, áp lực giữ hình ảnh và nỗi sợ đi xuống cũng có thể lớn hơn. Thành tựu mang đến niềm vui, nhưng nó không tự động mang đến bình an.
Điều này không có nghĩa là mình thôi cố gắng. Chỉ là thay vì biến thành tựu thành căn cước, mình có thể xem nó như một chặng đường. Hôm nay làm tốt thì biết ơn. Ngày mai phải bắt đầu lại thì vẫn còn năng lực học, làm và thích nghi. Khi giá trị của mình không bị buộc chặt vào một chiếc ghế hay một lời khen, mình sẽ có nhiều tự do hơn để trưởng thành.
Tiền là công cụ, nhưng cách mình nhìn tiền mới quyết định lựa chọn
Tiền bạc là một phần quan trọng của cuộc trò chuyện. Với mình, nói về tiền một cách lành mạnh không phải là tôn thờ nó, cũng không phải giả vờ rằng nó không quan trọng. Tiền có thể tạo ra thêm lựa chọn: chăm sóc sức khỏe, học một kỹ năng, hỗ trợ gia đình, rời một môi trường không phù hợp hoặc dành thời gian cho điều có ý nghĩa.
Nhưng nếu tiền trở thành thước đo duy nhất, mình sẽ luôn thấy thiếu. Bài kiểm tra ở đây không chỉ là kiếm được bao nhiêu, mà còn là: mình đang đánh đổi điều gì, có hiểu dòng tiền của mình không, và số tiền ấy đang phục vụ cuộc sống hay đang điều khiển cuộc sống?
Lạc quan không phải là tin rằng mọi chuyện sẽ dễ dàng
Mình thích một kiểu lạc quan có cả sự tỉnh táo: nhìn thẳng vào vấn đề, thừa nhận cảm xúc, chuẩn bị cho tình huống xấu và vẫn tin rằng mình còn một hành động có thể làm. Đó không phải né tránh thực tế. Đó là không trao toàn bộ quyền quyết định cho hoàn cảnh.
Đôi khi hành động ấy rất nhỏ: hỏi giúp đỡ, nghỉ một buổi cho cơ thể hồi phục, xem lại chi tiêu, học thêm một kỹ năng, hoặc nói thật rằng mình chưa ổn. Một bước nhỏ chưa giải quyết cả cuộc đời, nhưng nó giúp mình không đứng yên trong bài kiểm tra hiện tại.
Bài kiểm tra của bạn lúc này là gì?
Nếu có vài phút, bạn có thể thử viết ra câu trả lời cho bốn câu hỏi này. Không cần trả lời hay, chỉ cần thật:
- Điều gì đang khiến mình mất nhiều năng lượng nhất?
- Mình đang cố chứng minh điều gì, và với ai?
- Nếu bỏ qua nỗi sợ bị đánh giá, lựa chọn nào sẽ gần với mình hơn?
- Một việc nhỏ mình có thể làm trong 24 giờ tới là gì?
Mình tin cuộc sống không chỉ chấm chúng ta bằng việc đã đi nhanh đến đâu. Có khi điều quan trọng hơn là sau mỗi lần đổi đề, mình hiểu mình thêm một chút, bớt sống theo quán tính một chút và chủ động hơn với lựa chọn của mình.
Không ai làm đúng tất cả các bài kiểm tra. Nhưng ta luôn có thể nhìn lại, học lại và làm tiếp câu kế tiếp.
Bài viết là cảm nhận cá nhân của Yến sau tập Have A Sip #165, không phải bản chép lời. Thông tin về nội dung chương trình được đối chiếu từ trang giới thiệu chính thức của Vietcetera.